Historia

Historia

Pochodzenie taijiquan przez długi czas owiane było legendami. Istnieje wiele opowieści o Zhang Sanfengu, taoistycznym pustelniku, żyjącym w XIII wieku, który poruszony widokiem walki węża z żurawiem stworzył koncepcję oraz praktykę wewnętrznej sztuki walki  taijiquan. Zhang Sanfeng do dziś w Chinach jest bohaterem popularnego nurtu w literaturze.

 
Nieprawdziwy jest również mit jakoby taijiquan wywodził się z taoistycznych klasztorów położonych na górze Wudang. Owszem, praktykowany jest tam styl o nazwie Wudang taijiquan, ale powstał on dopiero w XX wieku na bazie stylów Zhaobao i Yang.


W latach 1930-32 historyczne prace badawcze trzykrotnie przeprowadził historyk Tang Hao, znany również pod nazwiskiem Tang Fan Sheng. Jego badania dowiodły, że taijiquan wywodzi się z wioski Chenjiagou, leżącej w środkowych Chinach, w prowincji Henan. Do tego samego rezultatu doprowadziły badania profesorów Wang Xingya z Uniwersytetu w Zhengzhou i Kang Gewu z Uniwersytetu w Pekinie. Tak więc, wioska Chenjiagou została oficjalnie uznana za kolebkę taijiquan, a styl Chen za styl, od którego wzięły początek wszystkie inne style taijquan. W obliczu tych faktów, w roku 2007 w Chenjiagou, odsłonięto tablicę upamiętniającą narodziny taijiquan, właśnie w tym miejscu.

Jako założyciela wioski Chenjiagou uważa się Chen Bu.
Na początku XIV wieku Chen Bu został przesiedlony na tereny hrabstwa Wen w prowincji Henan, które w tym czasie uległo wyludnieniu z powodu licznych wojen. Jako doświadczony wojownik, Chen Bu stał się przywódcą i opiekunem mieszkańców. Z tego powodu wioskę nazwano jego imieniem – Chen Bu Zhuang. Chcąc uniknąć wylewów Żółtej Rzeki, które dotykały Chen Bu Zhang, Chen Bu przeniósł się wraz z rodziną i mieszkańcami do Chang Yang – miejsca wyżej położonego. Dzięki rozprawieniu się z licznymi bandami rabusiów grasującymi w pobliskich górach, szybko zyskał autorytet i poważanie. Jego umiejętności, a w szczególności umiejętność obrony i znajomość zasad walki, były w owych czasach warunkiem przeżycia i dawały możliwość przetrwania i kontynuacji rodu, dlatego jego rola w wiosce rosła.
Chen Bu założył szkołę, w której sam nauczał. Jego metody i skuteczność zyskały sławę, a sztuka walki stała się stałym elementem edukacji kolejnych pokoleń. Z racji autorytetu i pełnionych funkcji rodzina Chen zajęła w wiosce dominującą pozycję, i tak starą nazwę wioski zastąpiono nową - Chenjiagou. (Chen jia – rodzina Chen, gou – rów/wąwóz).

Chen Wangting, był kolejnym wielkim mistrzem. Zył w XVII wieku i był przedstawicielem dziewiątego pokolenia rodu Chen. Od dziecka wykazywał się talentem do sztuk walki, oddawał się ich praktyce oraz studiowaniu literatury i filozofii. Pod koniec panowania dynastii Ming, a był to okres korupcji i bezprawia, zajmował się ochroną karawan w prowincjach Henan i Shandong. W pierwszej połowie XVII wieku Chiny trawione powstaniem chłopów z południa, za zdradą niektórych generałów, zostały najechane przez Mandżurów z północy. Słaba i zdemoralizowana armia przegrała wojnę. Mandżurowie po założeniu własnej dynastii Qing i stłumieniu wielu powstań i rebelii, starali się nakłonić chińskich oficerów do podporządkowania się nowej władzy. Dla Chen Wangtinga był to ciężki okres; miał za sobą studia, był u progu wielkiej kariery wojskowej, której w tych okolicznoścviach nie mógł kontynuować. Ostatecznie uciekając przed nową władzą, będąc w depresji zaszył się w rodzinnej wiosce Chenjiagou i oddał się studiom literatury i filozofii.  Po pewnym czasie jego życie i osobowość uległy głębokiej przemianie. Zmienił tryb życia, pogodził się z przeszłością, osiągnął spokój i harmonię. Ponieważ Chen Wangting brał udział w wielu bitwach, wiele podróżował, był uczony w pismach, czerpał wiedzę z wielu szkół walki, oraz korzystał z dziedzictwa przekazu rodzinnego stylu, był gotowy, aby stworzyć unikalny system. Tworząc taijiquan wykorzystał dzieło szesnastowiecznego generała i stratega Qi Jiguanga – Ji Qiao Xin Shu (Nowa Księga Efektywnych Technik). Opracował holistyczny system łączący sztukę walki z tradycyjnymi technikami oddechowymi daoyin (posługiwania się skoncentrowaną energią wewnętrzną) i tuna (ćwiczeniami głębokiego oddychania), teorią Tradycyjnej Medycyny Chińskiej ( jingluo – teorią meridianów i punktów akupunkturowych), z taoistycznymi ćwiczeniami qigong bazując na tekstach księgi Huang Ting; cały zaś system oparł na filozofii Yin i Yang i księdze Yi Jing (Księga Przemian).
 Chen Wangting stworzył techniki can si („rozwijania nici jedwabnego kokonu”), które stały się podstawą do sposobu poruszania się i ćwiczeń tuishou (pchających dłoni), mających na celu wyrobienie skutecznych cech bojowych bez generowania kontuzji w trakcie sparingu z partnerem. Jego system zawierał siedem form ręcznych, w tym jedną formę paocui („wybuchowych pięści”) i jedną formę changquan składającą się ze 108 ruchów. Ponad to formy z wszystkimi rodzajami broni, pięć metod pchających dłoni, formę podwójną „przylegających włóczni” oraz inne rodzaje form podwójnych z bronią.
 Chen Wangting miał trzech następców: Jiang Fa, który nie miał kontynuatorów, Chen Soule, którego linia przekazu wiedzie do Chen Youbena, będącego twórcą formy „Małego Stylu” – Xiaojia, oraz Chen Ruxinga, którego następcą był osławiony Chen Changxing.

 Chen Changxing (1771 – 1853) był „Strażnikiem pieczęci” w XIV pokoleniu mistrzów. Należał niewątpliwie do grona najwybitniejszych mistrzów w linii przekazu. Zreformował styl przez połączenie pięciu form ręcznych Chen Wangtinga w jedną i nazwał ją Laojia Yilu (Pierwsza Część Starego Stylu). Forma paocui została nazwana Laojia Erlu (Druga Część Starego Stylu) i dopełniała system form ręcznych. Stu ośmio ruchowa forma changquan została wyeliminowana, jako nie przynosząca dostatecznych efektów. Ułożenie form w taki sposób miało bardzo konkretny cel – przyspieszenie edukacji i podniesienie efektywności bojowej praktykujących. Tempo pierwszej formy jest dość wolne, a ćwiczenie jej ma na celu wzmocnienie ciała i umysłu ucznia, tak aby mógł poczuć qi, oraz rozwinąć wszystkie podstawowe cechy motoryczne we właściwej kolejności. Druga forma paocui („wybuchowe pięści”) jest szybka i pełna siły; ćwiczący uczy się użycia fajing („eksplozywnej siły”). Od tamtej pory pierwsza forma stała się podstawową metodą treningową po dziś dzień, a geniusz jej twórcy przejawia się w skuteczności bojowej kolejnych pokoleń mistrzów. Wszystkie inne odmiany stylu Chen lub innych stylów taijiquan nie mogą się pochwalić tyloma niezwyciężonymi i wybitnymi mistrzami. Pchające dłonie oraz formy z bronią pozostały prawie nie zmienione do czasów obecnych.
Chen Changxing zasłynął również z innego powodu – wykształcił pierwszego mistrza spoza rodziny Chen, słynnego Yang Luchana. Do czasu Chen Changxinga tajemnice taijiquan były pilnie strzeżone i nie wychodziły poza obręb rodziny.
Z kolei, padkobiercy Yang Luchana wprowadzili sporo zmian i aby uczcić jego imię nazwali swój styl – Yang. Yang Luchan dzięki bratu otrzymał lukratywną propozycję uczenia gwardii i urzędników za murami zakazanego miasta w stolicy i szybko zyskał sławę. W XX wieku styl Yang ulegając kolejnym uproszczeniom, osiągnął dużo większą popularność w Chinach i poza granicami, niż styl pierwotny – Chen. Oprócz stylu Yang, rozwinęły się inne style: Zhaobao, Li, Wu, Hao, Sun oraz Wudang, a i te podlegały jeszcze innym wpływom. Jednak wszystkie obecnie znane style taijiquan pośrednio, lub bezpośrednio wywodzą się ze stylu Chen. Każdy z nich posiada własny, unikalny charakter, nazwy ruchów są różne, czasami też intencje ruchów są inne. Taijiquan z Chenjiagou zawiera wiele form z bronią – oprócz form z mieczem i szablą, są także formy z włócznią, kijem, halabardą oraz formy podwójne z bronią. We wszystkich formach stylu Chen taijiquan występują ruchy wykonywane z fajing, podczas gdy w innych stylach są one zaniedbywane albo w ogóle ich nie ma. Styl Chen taijiquan jest ćwiczony zarówno jako sztuka walki, jak i w celach zdrowotnych. Can si jing jest unikalną cechą stylu Chen taijiquan. Inne style taiji nie urzywają tak dużo ruchów spiralnych, obrotowych i skrętów. Pchające dłonie stylu Chen są wykonywane przede wszystkim w ruchu. Jeden z ćwiczących atakuje do przodu podczas gdy drugi wycofuje się, następnie idzie w przód, w bok etc. Inne style preferują wykonywanie pchających dłoni w bardziej statyczny sposób.

Kolejnym wielkim mistrzem stylu Chen, po Chen Changxingu, był Chen Fake.
Taijiquan jest i było żywe, rozwijało się i ulegało zmianom. Każdy wielki nauczyciel wprowadza własne rozwiązania, udoskonalając techniki i zewnętrzny kształt taiji, co jest procesem naturalnym. Zmiany wprowadzone przez Chen Fake osiągnęły jednak taki wymiar, że formę, której uczył, nazwano Nową Formą – Xinjia. Obie formy Xinjia Yilu i Xinjia Erlu są podobne do form Laojia, wymagają jednak bardziej subtelniejszwego użycia energii i dynamicznej siły oraz są, ogólnie mówiąc, bardziej rozbudowane i trudniejsze do wykonania niż Laojia. Kładzie się w nich też większy nacisk na stosowanie qinna (zakładania dźwigni). Chen Fake rozsławił taijiquan rodziny Chen w Pekinie. Już po swoim przybyciu do stolicy w w latach dwudziestych XX wieku stoczył wiele walk. Żadnej z dwustu walk nie przegrał i zyskał wielkie uznanie w środowisku wushu.
Chen Fake miał wielu wspaniałych uczniów, a wśród nich własnych synów: Chen Zhaoxu (ojca obecnego spadkobiercy rodu – mistrza Chen Xiaowanga, oraz jego młodszego brata, obecnego dyrektora szkoły w Chenjiagou – mistrza Chen Xiaoxinga), Chen Zhaokui'a,  oraz Chen Zhaopi'ego (1893 - 1972).

Tragiczny zbieg wydarzeń i klęsk naturalnych doprowadził do exodusu ludzi z Chenjiagou. W 1928 roku wioskę opuścił Chen Fake, który na wezwanie swojego bratanka Chen Zhaopi'ego udał się do Pekinu, w celu nauczania taijiquan. Chen Zhaopi, który również wyjechał z rodzinnej wioski i pracował na prestiżowej Akademii Sztuk Walki w Nanjing, w wieku sześćdziesięciu pięciu lat wrócił jednak do Chenjiagou zatroskany sytuacją. Miał świadomość, że większość zdolnych nauczycieli wyjechała, i młodzi uczniowie w Chenjiagou nie mają możliwości kontynuowania tradycji. Postanowił, pomimo ogromnych trudności, wrócić, by podjąć się wielkiego zadania.
 Pod koniec lat pięćdziesiątych XX wieku w Chinach, a w szczególności w małych wioskach, panowała straszna bieda; zmarło około dwudziestu milionów Chińczyków, którzy padli ofiarą polityki gospodarczej Mao Zedonga. Chen Zhaopi po dotarciu do Chenjiagou założył we własnym domu szkołę taijiquan, ponosząc wszystkie koszty związane z jej utrzymaniem i w tajemnicy rozpoczął treningi z wybraną grupą 15 młodych ludzi. Podczas rewolucji kulturalnej nauczanie gongfu było nielegalne, postrzegane jako feudalne pozostałości, przeczące maoistycznym ideałom, a także zagrożeniem dla rządu. Szkolenie młodego pokolenia mogło się udać tylko dlatego, gdyż  wszyscy uczniowie należeli do jednej rodziny – prawdopodobieństwo denuncjacji było niewielkie. W tej grupie znaleźli się współcześni wielcy mistrzowie: Chen Xiaowang, Chen Zhenglei, Zhu Tiancai i Wang Xian. Gdy otworzyła się możliwość działania, styl Chen, jako jeden z niewielu, dzięki poświęceniu Chen Zhaopi'ego, miał dogłębnie wykształconych, gotowych do nauczania nauczycieli.
Serdeczność i otwartość Chen Zhaopi'ego, w połączeniu z poważnym stosunkiem do treningu, przyciągała wielu uczniów. Do jego najsławniejszych uczniów należą: Chen Xiaowang, Wang Xian, Zhu Tiancai i Chen Zhenglei, nazywani w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku „Czterema Wojownikami Buddy”.

Przedstawicielami 20 pokolenia są mistrzowie: Chen Ziqiang, Chen Zijun, Chen Jun, Chen Yingjun, Chen Pengfei, Chen Bing, Wang Haijun i inni.

21 pokolenie – w drodze…

 

 

Bibliografia:

1. Jan Silberstorff, „Chen –Żywe Taijiquan w Klasycznym Stylu”, AACT Publishing, Wydanie I,
2. Davidine Siaw-Voon Sim i David Gaffney, „The Essence of Taijiquan” 2012
3. Howard Choy – „Chen Xiaowang – Strażnik sekretów taijiquan rodziny Chen” 12.2002


Podziel się: