Aspekty i zalety

Korzyści jakie płyną z praktyki taijiquan:

• zwiększanie sprawności fizycznej i koordynacji, zdobywanie umiejętności potrzebnych w samoobronie, trudnych sytuacjach i sporcie
• poprawa zdrowia, poprawa samopoczucia, rozwijanie głęboko pojętej równowagi psychofizycznej i energetycznej
• pogłębianie samoświadomości, poznawanie kierunków starochińskiej filozofii i możliwość stosowania jej w różnych dziedzinach życia

Aspekt bojowy taijiquan
Taijiquan (taichi chuan) prawidłowo uczone, uważane jest w Chinach przez ekspertów za wysoce skuteczne. Spora część mistrzów tej sztuki uchodziła za niepokonanych, bynajmniej nie z powodu nie podejmowania walki. Poprzez trening taijiquan (taichi chuan) rozwijamy silną strukturę ciała i jego integrację. Osiągamy również integrację umysłu i ciała, co umożliwia na mistrzowskim poziomie rozpoznawanie intencji i wyprzedzanie ruchu przeciwnika. Walka powinna trwać kilka sekund. Aspekt bojowy opiera się na opanowaniu tzw. 13 energii (13 wymienia się ich w stylu chen, 8 – w innych stylach) i 5 kierunków poruszania. W ten sposób rozwijamy umiejętność realizowania pewnych zasad i kierunków działania, a nie konkretne techniki. To różni zasadniczo taijiquan od innych systemów walki. Z punktu widzenia taijiquan ćwiczenie technik tylko ogranicza adepta, gdyż w rzeczywistej walce żadna z nich nie pojawi się w tej samej formie, co na treningu. Dlatego ważniejsze od nich są ogólne zasady zachowania i wyczuwanie intencji. Z drugiej strony – praktycznie wszystkie techniki z innych systemów występują w taijiquan. Mistrz Chen Xiaowang mawia: jeden ruch – tysiąc zastosowań. To ma uczyć praktykującego elastyczności i umiejętności dostosowywania się do przeciwnika i otaczających warunków. Metoda ta umożliwia osiągnięcie dużej begłości w walce. Wynikiem treningu taijiquan powinien być powrót do spontaniczności i naturalności w reagowaniu na pojawiające się sytuacje. Nie jest to jednak łatwe.
Wielu adeptów przeraża aspekt bojowy. Myśl o konfrontacji lub rywalizacji, skojarzenia z agresją itp. bardzo często zniechęcają potencjalnych uczniów. Zupełnie niepotrzebnie. W XVII wieku Chen Wangting (generał dynastii Ming, wybitny wojownik) opracował system sparingu (tuishou) specjalnie tak, aby nie przynosił on kontuzji fizycznych i psychicznych. Początkowo są to bardzo łagodne ćwiczenia, przez które spokojnie możemy pracować ze swoimi emocjami, oswajać je i uczyć się nad nimi panować. Po pewnym okresie takiej praktyki osiągamy głęboki spokój. Pozwala on nam kontrolować siebie i przeciwnika. Ponieważ celem tych, jak i innych ćwiczeń jest równowaga, także osoby, które nie mają zamiaru nigdy walczyć ani brać udziału w zawodach, mogą z nich odnieść pożytek, na przykład w pracy nad relacjami z innymi ludźmi. Są częścią treningu cenioną przez psychoterapeutów. Na tym poziomie sztuka walki rozpoznawana jest jako ścieżka doskonalenia wewnętrznego i sposób na pokonywanie własnych ograniczeń. Jak podoba Ci się aspekt bojowy z tej perspektywy? Naprawdę warto przełamywać stres i niechęć do takich ćwiczeń. Dopiero dzięki nim można zrozumieć głębię tego systemu i dokonać radykalnej, pozytywnej przemiany w naszym reagowaniu na otaczający nas świat i ludzi. Taijiquan daje nam łagodne i skuteczne narzędzie do pracy ze stresem, lękiem, smutkiem, a co za tym idzie, umiejętność radzenia sobie w bardzo trudnych sytuacjach.

Aspekt zdrowotny
W systemie taijiquan (tai chi chuan) ogromnie istotną kwestią jest osiąganie głębokiej, pierwotnej równowagi psychofizycznej. Dąży się do niej poprzez łączenie ruchów wushu z zasadami ruchu wewnętrznej energii qi (chi). Można powiedzieć, że taijiquan (tai chi chuan) jest jednocześnie rodzajem qigong (ćwiczeniem zdrowotnym). Na podstawowym, zewnętrznym poziomie praktykujący w bardzo wszechstronny i spokojny sposób porusza swoim ciałem. Zaczyna ćwiczenie od wysokich postaw i w miarę praktyki pogłębia zakres swojego ruchu. Według specjalistów od rehabilitacji ruchowej taijiquan jest doskonałym systemem gimnastyki, który nie obciąża układu kostno-stawowego. Wynika to z faktu, że siłę w taijiquan generujemy z mięśni i ścięgien, uginając i prostując stawy w bezpiecznym zakresie. Poprzez początkowe ćwiczenie w wolnym tempie równoważymy pracę mięśni przywodzących i odwodzących. W miarę ćwiczenia wzrasta równowaga, poczucie stabilności, siły i rozciągnięcia. Jak każde ćwiczenie fizyczne, taijiquan podnosi poziom endorfin, co przekłada się na nasze dobre samopoczucie i radość. Praktyka taijiquan została doceniona przez specjalistów różnych dziedzin medycyny i psychologii. Trening taijiquan w pozytywny sposób oddziałuje na krążenie, oddychanie, ciśnienie, wydolność i wytrzymałość, bóle pleców, siłę mięśni (zwłaszcza nóg), koordynację i motorykę, odczuwanie i świadomość ciała, poczucie wewnętrznej integracji, samopoczucie, spokój i równowagę psychiczną.

Aspekt sportowy
Klasyczne taijiquan (tai chi chuan), o jakim piszemy, nie zwracało w przeszłości specjalnej uwagi na aspekt rywalizacji sportowej. Aspekt ten zaczął zdobywać popularność dopiero w połowie dwudziestego wieku. W sportowym wushu, na różnych imprezach punktowany jest sposób wykonywania form (wersji sportowych lub tradycyjnych). Zwraca się uwagę nie na wierne odwzorowanie ruchu, ale punktowane są cechy takie jak: płynność, równowaga i harmonia aspektów yin i yang, siła, integracja ruchu, prowadzenie ruchu z centrum, poziom i kontrola energii itp. Inną dyscypliną, w której można konkurować, są zawody tuishou (pchających dłoni). Stosowane są najczęściej dwa rodzaje konkurencji. W pierwszej zawodnicy stają na przeciw siebie, krzyżują ręce i próbują się wyprowadzić z równowagi. Przegrywa ten, który oderwie jedną stopę lub obie, bądź podeprze się o podłoże inną częścią ciała. W drugiej konkurencji zawodnicy poruszają się na okrągłej, podwyższonej platformie. Celem jest zdobywanie punktów przez rzucenie na podłoże lub wypchnięcie poza platformę. W obu przypadkach nie wolno stosować uderzeń, kopnięć, dźwigni, chwytów, ani ataków na głowę. W pierwotnym założeniu zawodnicy mieli opierać swoje umiejętności na głębokim rozumieniu równowagi. Niestety w praktyce różnie to bywa. W Polsce tego typu zawodów chyba jeszcze nie przeprowadzano. Planowane jest zorganizowanie grupy osób, które ćwiczyłyby pod tym kątem. Zainteresowanych prosimy o kontakt z Markiem Balińskim w Warszawie i Krzysztofem Kęskiem w Krakowie.

Aspekt filozoficzny i duchowy
System taijiquan oparty jest przede wszystkim na zasadach antycznej, chińskiej filozofii yin i yang, oraz filozofii taoistycznej. Podstawą jest dążenie do równowagi między dwoma przeciwstawnymi aspektami – yin i yang i do naturalności. Możemy je przedstawić za pomocą przykładowych par pojęć: miękki – twardy, bierny – aktywny, zamknięty – otwarty, ruch do środka – ruch na zewnątrz, pusty – pełny, lekki – ciężki, żeński – męski. Poprzez ćwiczenie staramy się harmonijnie łączyć i rozróżniać te aspekty w ruchu zewnętrznym i wewnętrznym. Zasady te obrazowane są w wykonywanych formach ruchowych, a także w sparingu. Adept dąży do zachowania równowagi w pojawiających się dynamicznie przemianach w sparingu, oraz do wykorzystywania braku równowagi u przeciwnika. W ćwiczeniach chansigong i w formach realizowane są subtelne przemiany na poziomach również subtelniejszych niż dualny. W stylu chen od podstaw rozróżniamy 4 fazy ruchu – minimum yin, maksimum yin, minimum yang, maksimum yang. Na bardziej zaawansowanym poziomie rozróżniamy kolejne podziały. Odnosimy je do koncepcji 8 trygramów bagua (pakua) i 64 heksagramów ze starożytnej księgi Yijing (I Ching). W praktyce taijiquan realizujemy również ważną koncepcję stanu wuji (wu chi), pierwotnego stanu pustki poprzedzającego stan taiji. Realizujemy ten stan w praktyce zhanzhuang. Rozpoczynamy też w ten sposób każde ćwiczenie i formy ruchowe, realizując kosmiczną koncepcję wuji – taiji – yin i yang. Bardzo obszernie wszystkie te koncepcje opisane są w książce Chen Xina – Ilustrowany kanon taijiquan rodziny Chen.