Taiji w świetle badań nad pracą mózgu

Na przykładzie badania mistrza Chen Ziqiang przeprowadzonego w czerwcu 2014.

W zależności od wielu czynników, takich jak: wiek, otoczenie, wykonywane czynności, styl życia, jakość snu i odpoczynku, kondycja człowieka podlega zmienności, którą można kontrolować przy pomocy świadomego kształtowania jakości życia.

Koncepcja ta przewija się przez wiele nurtów filozoficznych lecz nie sposób wyłącznie na ich kanwie ukształtować w sposób jednoznaczny odpowiedzi na pytanie: jak iść przez życie korzystając z niego adekwatnie. Pytanie to nie jest jednak istotą dla rozważań ogólnych, bowiem jest to indywidualna ścieżka każdego człowieka.

Możemy jednak czerpać z doświadczenia innych i implementować je świadomie w naszym życiu, kontrolując w ten sposób jego jakość według własnego uznania.

Globalizacja sprzyja możliwości szybkiego dostępu do wiedzy i zasobów różnych kultur oraz środowisk kształtujących swoje istnienie w oparciu o system przekonań i praktyk.

Aby dokonać oceny przydatności ich dla każdego z osobna, właściwą wydaje się analiza przy użyciu metod badawczych wykraczających poza analizy opiniotwórcze.

Przyjmując, iż stan psychofizyczny zależny jest zarówno od czynników zewnętrznych jak również od reakcji wewnętrznej człowieka, istotne staje się poszukiwanie wzorców kształtowanych na analizie. Pozwalają one zaobserwować różnice funkcjonowania organizmu, jako całości, sterowanej z ośrodkowego układu nerwowego z mózgiem na czele.

Obecna technologia pozwala obrazować stany i procesy neurofizyczne zachodzące w mózgu między innymi przy pomocy badania QEEG (Quantitative electroencephalography).

badanie pracy mózgu mistrza Chen Ziqianga

Badanie to opiera się na odczycie poszczególnych częstotliwości i potencjałów fal bioelektrycznych mózgu standardowo w 19 lokalizacjach – obszarach mózgu a także zależności pomiędzy poszczególnymi aktywnościami, które wpływają na obraz kliniczny badanego.

Dotychczas przeprowadzone badania pozwalają nie tylko na określenie norm w tym zakresie ale również na wyodrębnieniu różnic charakteryzujących odczyty zarówno osób w gorszej jak i w lepszej kondycji. Na podstawie tych obserwacji można dostrzec kierunek, w którym rozwój prowadzi do polepszenia jakości życia w sferze psychicznej i fizycznej.

Obecnie prowadzone badania, stale potwierdzają, że osoby posiadające wybitne osiągnięcia w różnych dziedzinach, cechują odmienne parametry pracy ich mózgu. Co więcej, część z tych osób świadomie, przy pomocy konsekwentnych praktyk, kształtuje te właśnie parametry, uzyskując znacznie lepsze warunki do osiągania lepszych wyników w swojej pracy.

Na podstawie analizy odczytów wyprowadzić można wnioski dotyczące zarówno ogólnej kondycji fizycznej mózgu – jego sprawności, jak również szczególnych cech i aktywności poszczególnych obszarów w poszczególnych zakresach.

Wcześniejsze badania prowadzone były na świecie przede wszystkim na pewnych „przeciętnych” osobach żeby ustalić podstawowe standardy – dane normatywne. Obecnie od kilku lat prowadzone są badania z udziałem osób posiadających wybitne zdolności lub osiągnięcia w jakiejś dziedzinie.

Badania służą wypracowaniu wzorców oraz kierunków i sposobów optymalnego zrównoważonego rozwoju.

Do tej pory przebadanych zostało kilkanaście osób praktykujących Tai Chi i praktyki medytacyjne, w tym masterzy i grandmasterzy. Wyniki pozwalają na wyprowadzenie pierwszego wniosku – u tych osób występuje znacząco większa kontrola nad podstawowymi funkcjami wewnętrznymi – kontrola w znacznie szerszym zakresie niż u innych osób. Obejmuje ona liczniejsze połączenia międzyneuronalne, więcej kanałów łączących poszczególne obszary, szybszą ogólną komunikację, większą symetrie i synchronie. Ma to zaś istotny wpływ na higienę i jakość życia pozwalając zachować dobre zdrowie dłużej niż osoby „przeciętne”.

W ramach tych badań w czerwcu 2014 roku przeprowadzony został odczyt danych technologią QEEG Mistrza Chen Zhiqiang. Badanie przeprowadzili Grzegorz Włodarczyk oraz Dariusz Tuchowski z Biomed Neurotechnologie. Długoletnie doświadczenie szczególnie psychologa Dariusza Tuchowskiego pozwoliło na przeprowadzenie odczytów w warunkach terenowych bez izolacji czynników zewnętrznych. Badanie zostało przeprowadzone przy użyciu dwóch niezależnych systemów – MITSAR 201 i NEUROFIELD 20. Oba te systemy są uznawane za czołowe w dziedzinie QEEG. Pierwszy jest produktem rosyjskim a drugi amerykańskim. Pomiar przeprowadzony był przy licznych destruktorach z udziałem innych uczestników, co dało możliwość dodatkowej obserwacji wpływu czynników zewnętrznych na uzyskane wyniki.

Wyniki przeprowadzonego badania są następujące:
Zapis u podstawy (poza pasmem wysokim alfa) zgodny z bazami normatywnymi.
Odchylenia zaburzeniowe: nie stwierdzono.
Odchylenia pozostałe:
– podwyższone potencjały w paśmie fali alfa w obrębie częstotliwości 10,5 – 12 Hz, najsilniejsze w obszarze prawym (R) płata potylicznego (126,35 uV Sq), wiodące, sięgające silnym potencjałem płatów ciemieniowego, centralnego i czołowego; Udział procentowy fal alfa w zapisie EEG zdecydowanie przewyższa pozostałe częstotliwości; Znacząco mniej jest fal wolnych (theta i delta) oraz fal szybkich beta. Mózg opanowuje częstotliwość wiodąca alfa,
– podwyższona sprawność połączeń neuronowych,
– podwyższona koherencja, szczególnie w płatach czołowych,
– podwyższona symetria,
– podwyższona synchronia,
– obniżony wpływ destruktorów zewnętrznych.

wykres badania mózgu CZQ

 

Wnioski z przeprowadzonego badania Mistrza Chen Zhiqiang są następujące:
Badany w dobrym zdrowiu i kondycji. Stan psychiczny pozytywny, stabilny.
Dodatkowo zapis odchyleń świadczy o wysokim stopniu relaksacji, poczuciu komfortu, braku podłoża lękowego, łatwości przyswajania wiedzy.

Przewaga fal alfa tworzy stan potocznie zwany stanem alfa, szczególnie korzystny dla procesów psychicznych jak również fizycznych organizmu. Spowalnia się procesy starzenia, przyspiesza regenerację po wysiłku oraz ewentualnych urazach.
Silna koherencja szczególnie w zakresie tworzącym symetrię międzypółkulową szczególnie w ośrodkach pamięci operacyjnej oraz kontroli zachowania poprawia możliwości zapamiętywania i analiz pamięciowych oraz percepcję sytuacji a także wpływa korzystnie na kontrolę zachowania.

Osoby o podobnych wynikach odczuwają silnie doznania zmysłowe i są w stanie je kojarzyć i je kontrolować, bez elementów lękowych czy konieczności wysiłku prowadzenia procesów logicznych.
Zapis świadczy o wysokich zdolnościach intuicyjnych ugruntowanych w rzeczywistości.
Szybkość połączeń pozwala na łatwe przechodzenie pomiędzy stanem alfa a stanami wyższej aktywności intelektualnej i wyższego wypoczynku.

Zwykle osoby uzyskują efekt zatrzymania polegający na pojawieniu się większej ilości fal alfa po zamknięciu oczu. Stan ten jest osiągany szybko lecz potencjały i pozostałe parametry fal nie są tak stabilne i wysokie jak w przypadku wyników mistrza Chen Ziqiang, który osiąga stan głębokiej alfy momentalnie wraz z efektem zatrzymania. W przypadku większości badanych dojście do stabilnego stanu wymaga znacznie więcej czasu.

Wnioski te wypływają z odniesienia uzyskanych wyników do dotychczas odnotowanych metodami naukowymi skłonności występujących u osób o zróżnicowanych zakresach potencjałów i przeprowadzonych wywiadów.

Badaniom poddaje się szczególnie zakres potencjałów w obrębie częstotliwości od 1 do 50 Hz oraz wzajemne korelacje pomiędzy tymi potencjałami.

Falami najwolniejszymi są fale w zakresie pomiędzy ok 0,5 a 4 Hz określane jako Delta. Oznacza to, że w okresie jednej sekundy odnotowuje się od jednego do czterech pełnych cykli. W dużym uproszczeniu dominują one u noworodków i redukują się wraz z osiągnięciem wieku ok. 3 lat. U osób dorosłych występują one najczęściej w stanie głębokiego snu a ich potencjał w trakcie czynności aktywnych najczęściej jest niski. Zwiększony potencjał w stanie aktywności może świadczyć o zmianach wywołanych guzami lub demencja czy schizofrenią.

Mistrz Chen Ziqiang z urządzeniami diagnostycznymi w trakcie medytacji

Fale z zakresu częstotliwości ok 4 a 8 Hz określa się jako Theta. Najsilniej występują w stanach medytacji, transu i hipnozy oraz silnego przeżywania emocji. Osoby, u których fale te występują z nasileniem w stanie czuwania najczęściej charakteryzuje niespójny i nielogiczny tok myślenia oraz zaburzenia czasoprzestrzenne. Wizje i halucynacje, często niekontrolowane, wpływają na trudności adaptacyjne z rzeczywistym otoczeniem oraz ograniczają faktyczną aktywność życiową. Stymulowanie fal Theta sprzyja ograniczeniu odczuwania negatywnych emocji i bólu, poczuciu błogości. Konfrontacja z rzeczywistością determinuje tendencje lekowe i silny stres odczytywany dodatkowo w wysokim zakresie częstotliwości fal beta.

Falami dominującymi najczęściej u osób posiadających wysokie kompetencje czy talent w różnych dziedzinach życia są fale z zakresu pomiędzy 8 a 12 Hz określane jako fale Alfa, szczególnie w wysokim ich zakresie. Wywołują stan relaksu i odprężenia przy jednoczesnej gotowości do aktywności. Można je podzielić na niskie z zakresu 8-10 Hz przy których charakterystyczne jest skierowanie uwagi do wewnątrz. Nasilenie związane jest z zakochaniem i fascynacją oraz pasją. Przy zakresie wysokiej Alfy osiąga się stan rozszerzonej świadomości. Szczególnie jeśli jest wysoki poziom symetrii, synchronii oraz koherencji i fazowość.

Obserwuje się wzrost fal Alfa również przy stosowaniu substancji psychoaktywnych takich jak marihuana, kokaina, heroina i morfina, lecz jest to stymulacja czasowa i nietrwała, przeciwnie do stanów uzyskiwanych dzięki systematycznym technikom treningowym.

Fale Beta odnotowywane są w rozpiętości od 12 do 30 Hz. Są to fale aktywności i koncentracji w dolnym zakresie częstotliwości do 20Hz, powyżej zaś towarzyszą pobudzeniu emocjonalnemu, włącznie z lękiem i stresem.

Odnotowuje się znaczącą poprawę kondycji osób z zaburzeniami zdrowia zarówno psychicznego jak i fizycznego szczególnie po stosowaniu terapii, w ramach których wyhamowuje się potencjały fal z zakresu Delta, Theta i Beta na korzyść fal Alfa z kształtowaniem odpowiednich parametrów tych fal.
Jak wynika wstępnie to z prowadzonych badań, Tai Chi może z powodzeniem zastąpić taką terapię przyczyniając się do poprawy ogólnej kondycji praktyków. Potwierdzają to tak badania mistrzów uprawiających te techniki od wielu lat jak i osób, które stosują je od kilku miesięcy. Poprawa ma charakter sukcesywny.